🔎 Na jakim etapie są prace nad nową ustawą o pracownikach sądów i prokuratury?

Trwają prace koncepcyjne w Ministerstwie Sprawiedliwości. Na razie nie ma żadnych ostatecznych, uzgodnionych rozwiązań – propozycje zmieniają się dynamicznie w odpowiedzi na uwagi strony związkowej. Kolejne spotkanie ze stroną społeczną zaplanowano na 28 kwietnia 2026 r.

🔎 Dlaczego pracownicy sądów w ogóle potrzebują nowej ustawy?

Obecne przepisy to mozaika regulacji z kilku różnych ustaw i rozporządzeń. Przez lata powstawały „łatki na łatki” – bez spójnego systemu. Skutkuje to chaosem interpretacyjnym, dysproporcjami płacowymi między sądami i brakiem jasnej ścieżki kariery zawodowej. Sędziowie i prokuratorzy mają własne pragmatyki służbowe. Pracownicy sądów – wciąż nie.

🔎 Ile już czekamy? Jak długo NSZZ „Solidarność” działa na rzecz nowej ustawy?

Działania MOZ NSZZ “Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury na rzecz nowej ustawy trwają od bardzo dawna. Ale W 2019 r. pracownicy sądów protestowali pod Ministerstwem Sprawiedliwości, domagając się systemowych rozwiązań. Prace nad projektem założeń ruszyły w lutym 2019 r. – do dziś, po ponad 7 latach, ustawa nie została uchwalona. Każda kolejna ekipa rządząca obiecywała zmiany. Nasz związek dokumentuje i przypomina tę historię, żeby żadna władza nie mogła twierdzić, że problem jest nowy.

🔎 Dlaczego nie informujecie o szczegółach trwających rozmów?

To celowe i odpowiedzialne podejście. To, co brzmi konkretnie w środę, w piątek może być już nieaktualne. Opisywanie pomysłów, które za kilka dni przestaną istnieć, tylko wprowadzałoby zamęt i niepotrzebne napięcia. Informujemy o procesie – nie o niepotwierdzonych rozwiązaniach. To zasada, której niezmiennie się trzymamy.

🔎 Dlaczego domagamy się mianowania jako podstawy zatrudnienia? Czy to nie znaczy mniej praw?

To jeden z najczęstszych mitów – i jeden z najgroźniejszych. Mianowanie daje pracownikowi więcej ochrony, nie mniej. Urzędnicy sądowi już dziś mają większość ograniczeń typowych dla stosunku służbowego: zakaz dodatkowego zatrudnienia, obowiązek neutralności politycznej, oceny okresowe, tajemnicę służbową. Jednak nie korzystają z ochrony, jaką daje mianowanie – czyli trudności zwolnienia bez konkretnej, udokumentowanej przyczyny. Ktokolwiek straszy pracowników mianowaniem – albo sam nie rozumie przepisów, albo działa na rzecz tych, dla których wygodny jest urzędnik „na umowie”, czyli łatwiejszy do zwolnienia.

🔎 Dlaczego powiązanie wynagrodzeń z obiektywnym wskaźnikiem jest tak ważne?

Bez takiego mechanizmu każdy rząd może zamrozić płace bez żadnego prawnego zabezpieczenia – i robił to wielokrotnie. Taki model był przy tym niekonstytucyjny: wynagrodzenia regulowano rozporządzeniami, które nie spełniają standardów wynikających z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Służyło to wyłącznie realizacji bieżącego budżetu, a nie zagwarantowaniu pracownikom realnego wzrostu wynagrodzeń. Podpisane w lutym 2025 r. porozumienie zapewniło minimalne stawki (5000 zł dla pracownika, 5500 zł dla urzędnika) – ale bez ustawy problem powróci przy kolejnym budżecie.

🔎 Co to jest „podwójna podległość” kierownika sekretariatu i dlaczego to problem?

Kierownik sekretariatu wydziału podlega jednocześnie dyrektorowi sądu (jako pracodawcy) i przewodniczącemu wydziału (w zakresie organizacji pracy orzeczniczej). Gdy obaj wydają sprzeczne polecenia – kogo słuchać? Kto odpowiada za błąd? Kto zatwierdza urlop? Obecne propozycje Ministerstwa nie rozstrzygają tej kwestii jednoznacznie. To nie jest problem formalny – to codzienne źródło konfliktów, frustracji i ryzyka dyscyplinarnego dla pracowników.

🔎 Co to jest „spójność terminologiczna” i dlaczego to ważne dla zwykłego pracownika?

Jeśli ustawa używa różnych pojęć na tę samą instytucję – np. raz „sekretarz sądowy”, innym razem „pracownik sekretariatu”, a gdzie indziej „urzędnik sądowy” – dyrektorzy sądów i sądy pracy mogą interpretować te pojęcia różnie. Tego nie naprawia się wykładnią po fakcie. Skutki odczuwa każdy pracownik, gdy pojawia się spór o zakres obowiązków lub przysługujące mu uprawnienia. Jednolity „słowniczek pojęć” to warunek przewidywalności i bezpieczeństwa prawnego.

🔎 Co jest nie tak z proponowanym systemem rekrutacji i naboru?

Krytykujemy rozwiązania, które pozostawiają dyrektorom sądów szeroką uznaniowość przy wyborze kandydatów – bez przejrzystych kryteriów merytorycznych. Taki model otwiera drogę do arbitralnych decyzji personalnych, może być sprzeczny z prawem europejskim w zakresie równego dostępu do służby publicznej i pozwala pomijać w awansie pracowników z długim stażem na rzecz „swoich” ludzi. Domagamy się przejrzystych konkursów z jasno określonymi kryteriami – tak jak w służbie cywilnej.

🔎 Dlaczego krytykujemy obecny system ocen okresowych?

Oceny okresowe mają sens, gdy służą rozwojowi i wsparciu pracownika. Stają się narzędziem opresji, gdy nie mają jasno określonego celu, kryteria są uznaniowe, nie ma realnej możliwości odwołania, a wynik może służyć do uzasadnienia zwolnienia lub obniżenia wynagrodzenia. Domagamy się systemu nastawionego na diagnozowanie potrzeb szkoleniowych – nie na selekcję i represje.

🔎 Dlaczego związki zawodowe są ważne w tym procesie? Czy nie wystarczy ufać Ministerstwu?

Ministerstwo działa w ramach priorytetów rządu i budżetu – te priorytety nie zawsze są zbieżne z interesem pracowników. Historia pokazuje, że bez zorganizowanego nacisku strony związkowej wynagrodzenia były wielokrotnie zamrażane, a obiecane reformy odkładane na później. MOZ NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury prowadzi działania niezależnie od tego, kto sprawuje władzę. To gwarancja, że pracownicy mają reprezentanta, który nie zmienia barw i nie milknie po wyborach.

🔎 Czy pracownicy spoza związku też są chronieni działaniami NSZZ „S” PS?

Tak. Negocjacje zbiorowe, postulaty legislacyjne i kontrola wdrożenia porozumień płacowych obejmują wszystkich pracowników – nie tylko członków związku. Porozumienie z lutego 2025 r. chroni minimalne wynagrodzenia całej załogi, niezależnie od przynależności związkowej. Dołączenie do związku wzmacnia jednak siłę negocjacyjną całej grupy – każdy nowy członek to większy mandat do reprezentowania interesów pracowniczych. W sprawach indywidualnych pomoc uzyskasz będąc członkiem. Więcej informacji znajdziesz tutaj: PRZYŁĄCZ SIĘ

🔎 Co będzie dalej i kiedy można spodziewać się konkretnych rozstrzygnięć?

Według harmonogramu z lutego 2026 r. projekt może trafić do Sejmu ok. listopada 2026 r. Liczymy, że po spotkaniu 28 kwietnia 2026 r. będziemy mogli powiedzieć, że nasze uwagi zostały uwzględnione albo że na stole leżą konkretne dobre rozwiązania. Będziemy informować, gdy ukształtuje się stabilna koncepcja – nie wcześniej. Pracownicy sądów od 25 lat czekają na pragmatykę, która będzie działać przez długi czas. Dopilnujemy, żeby tym razem tak się stało.