Katowice, dnia 20 lutego 2026 r.
Nr 1/20/02/26
Szanowny Pan
Waldemar Żurek
MINISTER SPRAWIEDLIWOŚCI
Szanowny Panie Ministrze,
Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury, przekazuje w załączeniu stanowisko w sprawie sposobu naliczania odpisu na ZFŚS za sędziów w stanie spoczynku. Jest to materiał wykraczający poza spór techniczny. Dotyczy on bowiem tego, czy sądy powszechne jako podmioty administrujące funduszem, mogą traktować sędziego w stanie spoczynku jak „emeryta – byłego pracownika” tylko na potrzeby stosowania art. 5 ust. 5 ustawy o ZFŚS. W ocenie organizacji związkowej modyfikują status sędziów wbrew Konstytucji i utrwalającej się linii orzeczniczej Sądu Najwyższego oraz bez wyraźnej podstawy ustawowej.
W pismach Ministerstwa Sprawiedliwości przyjęto założenie, że skoro p.u.s.p. nie zawiera własnych regulacji dotyczących odpisu na ZFŚS, to „na potrzeby ustalenia wysokości odpisu na Fundusz sędziego w stanie spoczynku należy traktować jak emeryta lub rencistę”.
Organizacja związkowa przekazuje Panu Ministrowi swoje stanowisko. W ocenie organizacji związkowej taki wniosek – propagowany w sądach – nie tylko nie wypływa z treści art. 2 pkt 5 i art. 5 ustawy o ZFŚS, ale pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnym i ustrojowym statusem sędziego w stanie spoczynku oraz orzecznictwem, które jednoznacznie kwalifikuje uposażenie sędziego w stanie spoczynku jako świadczenie ze stosunku pracy. Ustawodawca nigdzie nie zrównał sędziów w stanie spoczynku z emerytami, a przyjęcie takiego zrównania w drodze pisma resortowego prowadzi do praktyki trudnej do pogodzenia z zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji RP).
W przekonaniu organizacji związkowej z obowiązujących przepisów oraz z dominującego poglądu judykatury wynika jednoznacznie, że sędzia w stanie spoczynku pozostaje w szczególnym stosunku służbowym z sądem, a jego uposażenie zachowuje pracowniczy charakter. Oznacza to, że nie mieści się on w kategorii „emeryta – byłego pracownika” z art. 2 pkt 5 i art. 5 ust. 5 ustawy o ZFŚS, natomiast spełnia przesłanki zaliczenia do kręgu „zatrudnionych”, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy. W konsekwencji odpis na ZFŚS za sędziego w stanie spoczynku powinien być naliczany jak odpis podstawowy, a nie jak wielokrotnie niższy odpis 6,25% przewidziany dla emerytów i rencistów – byłych pracowników.
MOZ NSZZ “S” PSiP apeluje zatem o:
- odstąpienie od tezy wyrażonej w piśmie z 30 czerwca 2025 r., zgodnie z którą sędziego w stanie spoczynku należy traktować jak emeryta lub rencistę na potrzeby ustalania odpisu na ZFŚS;
- skierowanie do sądów powszechnych krótkiego komunikatu korygującego dotychczasowe stanowisko i wskazującego art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS jako podstawę naliczania odpisu za sędziów w stanie spoczynku;
- zainicjowanie przeglądu dotychczasowych naliczeń odpisów i – w razie potrzeby – podjęcie działań zmierzających do uzupełnienia środków funduszu.
Jeżeli w ocenie Pana Ministra realizacja powyższych postulatów nie jest możliwa, organizacja związkowa prosi o wskazanie co stoi temu na przeszkodzie.
Z wyrazami szacunku,
Stanowisko ws. odpisu na ZFŚS za sędziów w stanie spoczynku
