Pismo do MS ws. odpisu na zfśs za sędziów w stanie spoczynku

Aktualności, Nasze działania, Stanowiska, ZFŚS 2 komentarze

Odpis na ZFŚS za sędziów w stanie spoczynku – list do Ministra Sprawiedliwości

Poniżej publikujemy treść pisma Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury skierowanego do Ministra Sprawiedliwości w sprawie sposobu naliczania odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych za sędziów w stanie spoczynku – wraz z odsyłaczami do pełnego stanowiska i wcześniejszych wystąpień w tej sprawie.

Katowice, dnia 20 lutego 2026 r.

Nr 1/20/02/26

Szanowny Pan
Waldemar Żurek
MINISTER SPRAWIEDLIWOŚCI

Szanowny Panie Ministrze,

Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury przekazuje w załączeniu stanowisko w sprawie sposobu naliczania odpisu na ZFŚS za sędziów w stanie spoczynku. Jest to materiał wykraczający poza spór techniczny. Dotyczy on bowiem tego, czy sądy powszechne jako podmioty administrujące funduszem mogą traktować sędziego w stanie spoczynku jak „emeryta – byłego pracownika” tylko na potrzeby stosowania art. 5 ust. 5 ustawy o ZFŚS.

W ocenie organizacji związkowej prowadzi to do modyfikacji statusu sędziów wbrew Konstytucji, utrwalającej się linii orzeczniczej Sądu Najwyższego oraz bez wyraźnej podstawy ustawowej. Tego typu praktyka trudno daje się pogodzić z zasadą legalizmu, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

To nie jest wyłącznie kwestia „technicznego” naliczania odpisu. To spór o to, czy można w drodze pisma resortowego zrównywać sędziego w stanie spoczynku z emerytem – byłym pracownikiem, choć ustawodawca nigdy takiego zrównania nie wprowadził.

W pismach Ministerstwa Sprawiedliwości przyjęto założenie, że skoro Prawo o ustroju sądów powszechnych nie zawiera własnych regulacji dotyczących odpisu na ZFŚS, to „na potrzeby ustalenia wysokości odpisu na Fundusz sędziego w stanie spoczynku należy traktować jak emeryta lub rencistę”.

Organizacja związkowa przekazuje Panu Ministrowi swoje stanowisko. W ocenie organizacji taki wniosek – propagowany w sądach – nie tylko nie wypływa z treści art. 2 pkt 5 i art. 5 ustawy o ZFŚS, ale pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnym i ustrojowym statusem sędziego w stanie spoczynku oraz z orzecznictwem, które jednoznacznie kwalifikuje uposażenie sędziego w stanie spoczynku jako świadczenie ze stosunku pracy. Ustawodawca nigdzie nie zrównał sędziów w stanie spoczynku z emerytami, a przyjęcie takiego zrównania w drodze pisma resortowego prowadzi do praktyki trudnej do pogodzenia z art. 7 Konstytucji RP.

W przekonaniu organizacji z obowiązujących przepisów oraz z dominującego poglądu judykatury wynika jednoznacznie, że sędzia w stanie spoczynku pozostaje w szczególnym stosunku służbowym z sądem, a jego uposażenie zachowuje pracowniczy charakter. Oznacza to, że nie mieści się on w kategorii „emeryta – byłego pracownika” z art. 2 pkt 5 i art. 5 ust. 5 ustawy o ZFŚS, natomiast spełnia przesłanki zaliczenia do kręgu „zatrudnionych”, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy.

W konsekwencji odpis na ZFŚS za sędziego w stanie spoczynku powinien być naliczany jak odpis podstawowy, a nie jak wielokrotnie niższy odpis 6,25% przewidziany dla emerytów i rencistów – byłych pracowników.

📌 O co apelujemy do Ministra Sprawiedliwości?

  • o odstąpienie od tezy wyrażonej w piśmie z 30 czerwca 2025 r., zgodnie z którą sędziego w stanie spoczynku należy traktować jak emeryta lub rencistę na potrzeby ustalania odpisu na ZFŚS,
  • o skierowanie do sądów powszechnych krótkiego komunikatu korygującego dotychczasowe stanowisko i wskazującego art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS jako podstawę naliczania odpisu za sędziów w stanie spoczynku,
  • o zainicjowanie przeglądu dotychczasowych naliczeń odpisów i – w razie potrzeby – podjęcie działań zmierzających do uzupełnienia środków funduszu.

Jeżeli w ocenie Pana Ministra realizacja powyższych postulatów nie jest możliwa, organizacja związkowa prosi o wskazanie, co stoi temu na przeszkodzie.

Z wyrazami szacunku

Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ „Solidarność”
Pracowników Sądownictwa i Prokuratury

Poniżej link do treści stanowiska w tej sprawie oraz linki do wcześniejszych dokumentów:

❓ FAQ – odpis na ZFŚS za sędziów w stanie spoczynku

Najważniejsze pytania i odpowiedzi w sprawie naszego wystąpienia do Ministra Sprawiedliwości

🔎 Czego dotyczy ten spór?

Spór dotyczy tego, według jakiej podstawy prawnej należy naliczać odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych za sędziów w stanie spoczynku. Ministerstwo Sprawiedliwości przyjęło, że można traktować ich jak „emerytów – byłych pracowników” i stosować niższy odpis 6,25%.
Nasza organizacja uważa, że jest to niezgodne z przepisami i ze statusem sędziego w stanie spoczynku.

🔎 Dlaczego uważamy, że sędzia w stanie spoczynku nie jest „emerytem – byłym pracownikiem”?

Bo sędzia w stanie spoczynku nadal pozostaje w szczególnym stosunku służbowym z sądem, zachowuje tytuł sędziego i pobiera uposażenie, które sądy i Sąd Najwyższy kwalifikują jako świadczenie ze stosunku pracy, a nie emeryturę z FUS. Nie spełnia więc ustawowych przesłanek bycia „emerytem – byłym pracownikiem” w rozumieniu ustawy o ZFŚS.

🔎 Jak w naszej ocenie powinien być naliczany odpis na ZFŚS za sędziów w stanie spoczynku?

W świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa odpis powinien być naliczany jak za „zatrudnionych” z art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS, czyli według stawki podstawowej – a nie jak za emerytów i rencistów z art. 5 ust. 5. Tylko takie podejście jest spójne z konstytucyjnym statusem sędziego i pracowniczym charakterem uposażenia.

🔎 Co proponuje Ministerstwo Sprawiedliwości i dlaczego się z tym nie zgadzamy?

Ministerstwo zaproponowało, aby „na potrzeby ustalania wysokości odpisu na Fundusz” traktować sędziów w stanie spoczynku jak emerytów lub rencistów i stosować wobec nich art. 5 ust. 5 ustawy o ZFŚS. W naszej ocenie taka wykładnia nie wynika z treści ustawy, pomija konstytucyjny status sędziego i orzecznictwo Sądu Najwyższego i w praktyce arbitralnie obniża środki przysługujące funduszowi.

🔎 Co w praktyce oznacza niższy odpis 6,25%?

Oznacza wieloletnie, systemowe zaniżanie środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w sądach w stosunku do liczby osób uprawnionych i ich realnego związku z sądem. Przekłada się to na mniejsze możliwości finansowania świadczeń socjalnych, w tym na rzecz samych sędziów w stanie spoczynku.

🔎 Co dalej, jeśli Ministerstwo nie zmieni stanowiska?

Ustawa o ZFŚS przyznaje związkom zawodowym wyłączne uprawnienie do dochodzenia na drodze sądowej środków należnych funduszowi. MOZ NSZZ „Solidarność” PSiP traktuje to jako ostateczność, ale w razie utrzymywania praktyki niezgodnej z ustawą będzie rozważać wykorzystanie tego narzędzia, aby chronić interesy pracowników i funduszu.

🔎 Jaka jest rola MOZ NSZZ „Solidarność” Pracowników Sądownictwa i Prokuratury w tej sprawie?

To nasza organizacja rozpoznała problem, przeanalizowała przepisy i orzecznictwo, przygotowała stanowisko oraz skierowała pismo do Ministra Sprawiedliwości. Działamy tu w interesie całego środowiska – zarówno pracowników, jak i sędziów – bo od prawidłowego naliczania odpisu zależy realna wysokość środków przeznaczonych na działalność socjalną w sądach.